Spór o uszkodzony ładunek rozstrzyga się na zapisach ustalonych wcześniej
Kiedy towar dojeżdża uszkodzony albo z opóźnieniem, obie strony sięgają po dokumenty. Wtedy okazuje się, że zlecenie transportowe opisywało trasę i cenę, a milczało o wszystkim, co właśnie stało się sporne.
Zakres odpowiedzialności i limit odszkodowania
Przy przewozie drogowym za granicę odpowiedzialność przewoźnika reguluje konwencja CMR i jest ona ograniczona kwotowo w odniesieniu do masy przesyłki, a nie do jej wartości handlowej. Dla ładunku lekkiego i drogiego oznacza to, że odszkodowanie z polisy przewoźnika pokryje jedynie część straty.
Rozwiązaniem bywa ubezpieczenie cargo zawierane przez właściciela towaru, obejmujące wartość rzeczywistą. Zapis o tym, kto je zawiera, powinien znaleźć się w umowie, bo założenie, że druga strona już to zrobiła, jest najczęstszym źródłem nieporozumienia po szkodzie.
Załadunek, rozładunek i czas wolny
Umowa powinna określać, kto fizycznie ładuje i rozładowuje pojazd, kto odpowiada za rozmieszczenie i mocowanie ładunku oraz ile czasu wolnego przysługuje na te czynności. Brak tych zapisów rodzi dwa typowe spory: o postojowe naliczone po długim oczekiwaniu na rampie i o odpowiedzialność za przesunięcie towaru w transporcie.
- Kto wykonuje mocowanie i czyim sprzętem, jeśli nadawca nie udostępnia własnego.
- Od którego momentu liczy się czas wolny: od przyjazdu, od zgłoszenia, czy od wejścia na teren zakładu.
- Jak dokumentuje się stan przesyłki przy załadunku, żeby późniejsze zastrzeżenia miały podstawę.
Podwykonawcy i przejrzystość łańcucha
Przewoźnik, który przyjmuje zlecenie, może powierzyć je dalej. Samo w sobie nie jest to problemem, ale umowa powinna określać, czy wymagana jest zgoda zleceniodawcy i kto odpowiada za wybór dalszego wykonawcy. Bez takiego zapisu ustalenie, kto faktycznie wiózł towar, potrafi zająć więcej czasu niż sama szkoda.
Przy ładunkach wymagających uprawnień albo wyposażenia dochodzi obowiązek potwierdzenia, że dalszy wykonawca je posiada. Przekazanie zlecenia w dół łańcucha nie zmienia wymagań, które ciążą na przewozie.
Warto też opisać sposób weryfikacji przewoźnika przed pierwszym zleceniem: sprawdzenie licencji, ważności polisy odpowiedzialności cywilnej przewoźnika oraz zgodności danych pojazdu z tymi, które pojawiają się w awizacji. Podszywanie się pod istniejące firmy transportowe jest znanym sposobem wyłudzania ładunków, a najprostszą przeszkodą okazuje się kontakt z przewoźnikiem pod numerem z jego oficjalnych danych, a nie z korespondencji dotyczącej zlecenia.
Terminy, kary i reklamacje
Trzy elementy porządkują większość późniejszych sporów: termin dostawy zapisany jako data i godzina, a nie jako deklaracja, tryb zgłaszania zastrzeżeń do stanu przesyłki wraz z terminem na to zgłoszenie oraz sposób rozliczenia opóźnienia.
- Zapisz termin podstawienia i termin dostawy osobno, bo opóźnienie na początku i na końcu ma inne skutki.
- Ustal, w jakiej formie zgłasza się uszkodzenie widoczne przy odbiorze, a w jakiej ukryte, wykryte po rozpakowaniu.
- Określ, jakie dokumenty stanowią dowód dostawy i kto je przechowuje.
Przy dłuższej współpracy sensowne jest jedno rozwiązanie porządkujące: umowa ramowa opisująca zasady stałe i krótkie zlecenia opisujące wyłącznie parametry pojedynczego przewozu. Wtedy negocjuje się raz, a przy każdym transporcie ustala tylko trasę, termin i ładunek.
Dobrze opisane zlecenie skraca też rozmowę o cenie, bo obie strony wyceniają ten sam zakres. Kiedy firma przygotowuje rachunek opłacalności własnego taboru, te same pozycje trzeba przypisać sobie, bo przy pracy na własnych pojazdach nikt ich za nas nie przejmie.